Hô hấp

Cúm A: Dấu hiệu nhận biết, cách chăm sóc và khi nào cần khám

Dược sĩ Nhà thuốc Cao Phong · 02/11/2026

Cúm A gây sốt, ho, đau mỏi và có thể biến chứng. Tìm hiểu dấu hiệu nguy hiểm, cách chăm sóc tại nhà, lưu ý dùng thuốc và phòng bệnh cho cả gia đình.

Cúm A có thể khiến bạn sốt, ho và đau mỏi đột ngột. Nhiều trường hợp hồi phục sau khoảng một tuần, nhưng trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền cần được theo dõi kỹ. Việc cần làm sớm là nhận biết dấu hiệu nguy hiểm và chăm sóc đúng.

Khi nào cần đưa người bệnh đi khám ngay?

Đến cơ sở cấp cứu ngay nếu người bệnh khó thở, tím môi, đau tức ngực kéo dài, lú lẫn, khó đánh thức hoặc co giật. Không chờ thuốc hạ sốt có tác dụng hay chờ kết quả xét nghiệm khi đã có các dấu hiệu này.

Ở trẻ em, cần chú ý thở nhanh, lồng ngực lõm vào khi hít thở, li bì, không uống được hoặc dấu hiệu thiếu nước như khô miệng, khóc không có nước mắt, tiểu ít rõ rệt. Trẻ dưới 12 tuần tuổi có sốt cần được khám ngay. CDC Hoa Kỳ liệt kê đây là những cảnh báo cần chăm sóc y tế khẩn trương.

Nếu sốt hoặc ho đã đỡ rồi quay lại, ho tăng, ăn uống kém hay mệt nhiều hơn, bạn cũng cần đi khám. Không chỉ nhìn vào nhiệt độ để kết luận bệnh nhẹ. Sức khỏe & Đời sống lưu ý các biểu hiện này có thể xuất hiện khi có biến chứng hô hấp sau cúm A.

Cúm A là gì, thường có biểu hiện nào?

Cúm A là bệnh do virus cúm type A gây ra. Trong cúm mùa ở người, các phân type thường gặp gồm A(H1N1) và A(H3N2). Bài này tập trung vào cúm A mùa thông thường. Sở Y tế Hưng Yên giải thích cúm A và cúm B là hai tác nhân chủ yếu gây cúm mùa.

Sốt hoặc cảm giác sốt, ớn lạnh.
Ho, đau họng, chảy mũi hoặc nghẹt mũi.
Đau đầu, đau mỏi người, mệt rõ rệt.
Một số trẻ có thêm nôn hoặc tiêu chảy.

Triệu chứng thường xuất hiện nhanh. Tuy nhiên, chỉ nhìn biểu hiện không thể biết chắc là cúm A, cúm B hay một bệnh hô hấp khác. Mức độ nặng còn phụ thuộc tuổi, bệnh nền và tình trạng sức khỏe, không chỉ tên loại virus.

Ai nên liên hệ bác sĩ sớm?

Trẻ dưới 5 tuổi, người từ 65 tuổi, phụ nữ mang thai, người có bệnh tim, phổi, đái tháo đường hoặc suy giảm miễn dịch nên liên hệ cơ sở y tế sớm khi nghi mắc cúm. Đừng đợi xuất hiện khó thở mới đi khám. Những nhóm này có nguy cơ biến chứng cao hơn.

Chăm sóc tại nhà thế nào cho đúng?

Với người bệnh nhẹ, chưa có dấu hiệu nguy hiểm và phù hợp theo dõi tại nhà, bạn có thể:

Nghỉ ngơi: ngủ đủ, giảm hoạt động khi còn mệt.
Uống đủ nước: uống từng ít một nếu khó chịu; theo dõi việc tiểu tiện.
Dùng thuốc đúng hướng dẫn: thuốc hạ sốt, giảm đau như paracetamol cần phù hợp tuổi và tình trạng sức khỏe. Với trẻ, kiểm tra hướng dẫn theo cân nặng hoặc hỏi nhân viên y tế.
Kiểm tra thành phần: không uống chồng paracetamol với thuốc cảm có cùng hoạt chất; không dùng aspirin cho trẻ dưới 16 tuổi.

NHS hướng dẫn nghỉ ngơi, bổ sung nước và tránh dùng trùng paracetamol. Nếu sau 7 ngày vẫn không cải thiện, cần đi khám; đi sớm hơn khi bệnh nặng lên.

Với trẻ nhỏ, tiếp tục cho bú, dùng thức ăn phù hợp tuổi và theo dõi khả năng ăn uống. Giữ nơi ở thông thoáng, tránh khói thuốc. Không tự cho trẻ uống thuốc giảm ho hoặc thuốc chống viêm khi chưa được hướng dẫn.

Có cần uống Tamiflu hoặc kháng sinh không?

Không phải ai mắc cúm A cũng cần thuốc kháng virus. Oseltamivir, thường được biết đến với tên Tamiflu, cần được bác sĩ đánh giá chỉ định. Thuốc có lợi nhất khi bắt đầu sớm, lý tưởng trong 48 giờ đầu.

Qua 48 giờ vẫn cần khám nếu thuộc nhóm nguy cơ cao hoặc bệnh nặng. Bác sĩ có thể vẫn chỉ định thuốc vì điều trị muộn hơn còn có ích trong những trường hợp này. Không tự bỏ cơ hội điều trị chỉ vì nghĩ đã quá thời gian. CDC Hoa Kỳ nêu rõ giới hạn 48 giờ không phải lý do từ chối điều trị mọi trường hợp.

Kháng sinh không diệt virus cúm. Chỉ dùng khi bác sĩ xác định có chỉ định, chẳng hạn nhiễm khuẩn kèm theo. Không tự mua kháng sinh để phòng biến chứng.

Làm gì để hạn chế lây và phòng bệnh?

WHO khuyến cáo tiêm vắc xin cúm hằng năm, đặc biệt cho phụ nữ mang thai, trẻ từ 6 tháng đến 5 tuổi, người cao tuổi, người có bệnh mạn tính và nhân viên y tế. Vắc xin giúp giảm nguy cơ bệnh nặng; không bảo đảm tránh được mọi ca cúm. Bạn nên hỏi cơ sở tiêm chủng về loại vắc xin và lịch phù hợp.

Trong sinh hoạt, rửa tay thường xuyên, che miệng và mũi khi ho, bỏ khăn giấy đã dùng đúng nơi, tránh tiếp xúc gần người đang bệnh. Khi có triệu chứng, nên nghỉ ở nhà để hạn chế lây. Đây là các biện pháp được WHO khuyến nghị trong phòng cúm mùa.

Câu hỏi thường gặp

Test nhanh âm tính có loại trừ cúm A không?

Không hoàn toàn. Test nhanh có thể bỏ sót ca bệnh. Nếu triệu chứng đáng lo hoặc bạn thuộc nhóm nguy cơ cao, vẫn cần khám. Bác sĩ sẽ quyết định có cần xét nghiệm khác; không dùng kết quả âm tính để trì hoãn chăm sóc. CDC Hoa Kỳ giải thích giới hạn của xét nghiệm nhanh cúm.

Hết sốt nhưng còn ho có đáng lo không?

Ho có thể kéo dài sau khi hết sốt. Tuy nhiên, ho tăng, sốt trở lại, đau ngực hoặc khó thở cần được khám. Với trẻ, hãy theo dõi thêm nhịp thở, mức tỉnh táo và việc ăn bú.

Bạn có thể hỏi dược sĩ Cao Phong để kiểm tra cách dùng và thành phần thuốc đang uống. Nếu có dấu hiệu nguy hiểm, hãy đến cơ sở y tế ngay.

Bài viết cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế việc khám và điều trị.

Nguồn tham khảo

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ.